Αρχική σελίδα        

 Εταιρεία

 Μουσείο Λ.Τ.Κ.          

 - Οι Συλλογές   

  -Ψηφιακή Συλλογή      

 -Έκθεμα Μήνα

-Νέα Αποκτήματα

 - Φίλοι Μουσείου

 - Εθελοντισμός

-Πωλητήριο

-Εργαστήρια

-Διεθνής Ήμέρα Μουσείων

-Δελτία Τύπου  

 Συνέδρια

 Εκδηλώσεις

 Εκδόσεις

 Τοποθεσία

Ώρες Λειτουργίας 

Επικοινωνία

 

 

ΕΚΘΕΜΑ ΜΗΝΑ

 

 2021  2020  2019 2018 2017 2016  2015  2014   2013   2012     2011    2010   2009



ΕΚΘΕΜΑ ΜΗΝΑ 2021

 


ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ   ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ  ΜΑΡΤΙΟΣ  ΑΠΡΙΛΙΟΣ  ΜΑΙΟΣ  ΙΟΥΝΙΟΣ ΙΟΥΛΙΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ  ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ  ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ  ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ


 

Έκθεμα μήνα Ιανουαρίου 2021

 

 πορπη porpi

Το έκθεμα που έχει επιλέξει το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου να σας παρουσιάσει για τον μήνα Ιανουαρίου είναι μια ασημένια πόρπη ζώνης με επισμαλτωμένο διάκοσμο (ΑΜ 2209 12X5 εκ.), η οποία χρονολογικά ανήκει στον 19ο αιώνα. Δωρήθηκε στο μουσείο στις 29.01.1973 από την κυρία Πόπη Τιγγιρίδου-Boisadan.

Η επιφάνεια της πόρπης είναι διακοσμημένη με την τεχνική του περίκλειστου σμαλτώματος (cloisonnéé). Σύμφωνα με αυτή την τεχνική στην επιφάνεια του κοσμήματος τοποθετούνται σύρματα, τα οποία οριοθετούν τα ξεχωριστά τμήματα. Μέσα σε αυτά τα χωρίσματα τοποθετείται το σμάλτο – η σκόνη δηλαδή χρωματιστού γυαλιού - και ψήνεται στο φούρνο μέχρι να σταθεροποιηθεί. Με την χρήση των συρμάτων εμποδίζεται η διάχυση του ενός χρώματος στο άλλο. Στα βυζαντινά χρόνια ήταν ευρέως γνωστή και είχε την ονομασία κυψελωτό ή περίκλειστο σμάλτο.

Δείγματα αργυροχρυσοχοΐας έχουν εντοπισθεί στο νησί της Κύπρου από την Αρχαιότητα. Πιο συγκεκριμένα, το 1952 στο χωριό Κουκλιά βρέθηκαν έξι χάλκινα δακτυλίδια, που είχαν επικάλυψη σμάλτου αντίστοιχης τεχνικής και τα οποία ανάγονται στη μυκηναϊκή περίοδο, κατά την οποία χρησιμοποιούνταν πολύτιμα μέταλλα για τα κοσμήματα. Με την πάροδο των χρόνων, υπήρξαν αρκετές ανατολικές επιρροές, κατά τα κλασσικά και ελληνιστικά χρόνια. Η τέχνη της λαϊκής αργυροχοΐας ήκμασε κατά τον 17ο έως και τον 19ο αιώνα.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η πόρπη ξεκίνησε ως κόσμημα –αγκράφα ζώνης- της ελληνικής γυναικείας παραδοσιακής φορεσιάς και αρκετές φορές ήταν εξ ολοκλήρου κατασκευασμένη από μεταλλικά στοιχεία. Στις υφασμάτινες ή δερμάτινες ζώνες που χρησιμοποιούνταν ήταν απαραίτητο συμπλήρωμα, καθώς ένωνε τα δύο άκρα. Πάνω στην ζώνη στερεώνονταν είτε με την χρήση δύο περονών, είτε ράβονταν απευθείας πάνω σ’ αυτή. Από τον 16ο έως και τον 19ο αιώνα οι πόρπες απαρτίζουν την πλειονότητα των κοσμημάτων που έχουν βρεθεί. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να ερμηνευθεί, επειδή αποτελούσαν ένα μέρος καθημερινής ενδυμασίας. Εκτός από τις κοσμικές πόρπες υπήρχαν και συνεχίζουν να υπάρχουν και οι εκκλησιαστικές πόρπες.

Βιβλιογραφία

Μ. Δημητρίου, Θησαυροί του Εθνογραφικού Μουσείου Κύπρου. Λευκωσία: Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών, 2002.

Ε. Ριζοπούλου – Ηγουμενίδου, Η Εθνογραφική Συλλογή του Ομίλου Λαϊκής Τέχνης. Λευκωσία: Πολιτιστικό Κέντρο Ομίλου Τέχνης, 2006. 

Επιμέλεια κειμένου Χρύσα Αθανασίου


Έκθεμα μήνα Φεβρουαρίου 2021

 

Το  Μουσείο Λαϊκής Τέχνης  Κύπρου για τον μήνα Φεβρουάριο έχει επιλέξει να σας παρουσιάσει  από τη Συλλογή της Αργυροχρυσοχοΐας τις  λίμες ή αλλιώς τα ρινιά (Α.Μ. 795), δηλαδή τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται, για να λειανθούν οι ανώμαλες επιφάνειες που προκύπτουν κατά τις διάφορες εργασίες, όπως μετά το κόψιμο μετάλλου ή κεριού (σεγάρισμα). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ίδιες λίμες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για τα πολύτιμα μέταλλα, όσο και για τα σκληρά κεριά.

Οι λίμες είναι μεταλλικές ράβδοι, οι οποίες πάνω τους έχουν χαραγμένα πολλά δόντια. Τα δόντια σε όλες τις λίμες έχουν κατεύθυνση προς τα επάνω και μακριά από τη λαβή, γιατί η φορά του λιμαρίσματος ξεκινάει πάντοτε από κάτω προς τα επάνω. Στην άκρη συνήθως τοποθετούνται ξύλινες ή πλαστικές λαβές ώστε να είναι πιο εύχρηστες.

 

Υπάρχουν πολλά σχήματα λιμών και η ταξινόμηση τους γίνεται ανάλογα με το πόσο χονδρές ή λεπτές είναι. Ρινιά ή ποντικοουρές ονομάζονται οι πολύ μικρές λίμες, οι οποίες χρησιμοποιούνται για τις πιο λεπτές εργασίες. Τα σχήματα που χρησιμοποιούνται περισσότερο είναι το ημιόλιο, το επίπεδο, το τετράγωνο, το στρογγυλό και το τρίγωνο.

Εκτός από τις λίμες, για την διαδικασία του γυαλίσματος χρησιμοποιούνται και τα γυαλόχαρτα, αλλά δεν ανήκουν στην κατηγορία των λιμών.

 Επιμέλεια κειμένου: Αθανασίου Χρύσα


Έκθεμα μήνα Μαρτίου 2021 

H ναυμαχία του Ναυαρίνου (ΠΣ 728)
50,3
x69,5 εκ.
Δωρεά Μαίρης Σταύρου

Μουσείο Λαϊκής Τέχνης

© Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών

Το έκθεμα που έχει επιλέξει το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου να σας παρουσιάσει για τον μήνα Μάρτιο είναι ένας δίσκος με αναπαράσταση από τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου (ΠΣ 728). Δωρήθηκε στο Μουσείο τον Δεκέμβριο του 2020 και αποτελεί δωρεά της κυρίας Μαίρης Σταύρου, συζύγου του Πάτροκλου Σταύρου († 2014). Το έργο είναι ανυπόγραφο και δεν έχει ταυτισθεί ο καλλιτέχνης.

Πρόκειται για ξύλινο δίσκο σερβιρίσματος, διαστάσεων 50,3x69,5 εκ., ο  οποίος περιμετρικά φέρει ένα φαρδύ, μαύρο, έξω νεύων περίγραμμα, στο οποίο εγγράφεται διπλό, χρυσό πλαίσιο, διακοσμημένο με γεωμετρικά και σχηματοποιημένα φυτικά κοσμήματα αντιστοίχως. Στη βάση απεικονίζεται η κεντρική παράσταση με τη ναυμαχία του Ναυαρίνου, η οποία εκτυλίχθηκε τον Οκτώβριο του 1827. Συγκεκριμένα, εικονίζονται πέντε ιστιοφόρα, πολεμικά πλοία με σημαίες Γαλλίας και Αγγλίας, να πλέουν στα ανοικτά του ομώνυμου κόλπου.

Η ήττα των οθωμανικών στρατευμάτων στη ναυμαχία του Ναυαρίνου αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την εφαρμογή της Συνθήκης του Λονδίνου (1827) αποσκοπώντας στη δημιουργία και αυτονομία ενός ελληνικού κράτους και την απόσυρση του Ιμπραήμ από την Πελοπόννησο, ο οποίος απειλούσε πλέον σοβαρά τη συνέχιση της ελληνικής Επανάστασης. Το στρατιωτικό αυτό γεγονός αποτυπώθηκε σε πληθώρα χαρακτικών, πινάκων ζωγραφικής και εν γένει έργων τέχνης και αποτέλεσε το θέμα ακόμη και θεατρικών έργων.

 Επιμέλεια κειμένου: Ψηλομέσης Χρήστος, Χοτζάκογλου Χαράλαμπος 


 

Έκθεμα μήνα Απριλίου 2021  

Ξυλόγλυπτο επίχρυσο τεμάχιο από το παλαιό τέμπλο του Ι. Ν.  Παναγίας Φανερωμένης στη Λευκωσία  με επιγραφή «Εχρυσώθη το παρόν τέμπλον δια συνδρομής του πρώτου επίτροπου Βασιλείου προσκυνητού και δαπάνη των εκ της Εκκλησίας 1820». (Α.Μ. 1066)
Αρχές 19ου αιώνα
60
x 40 εκ.

Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου έχει επιλέξει να σας παρουσιάσει ως έκθεμα του μήνα ένα ξυλόγλυπτο επίχρυσο τεμάχιο τέμπλου, περίτεχνο δείγμα της εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα ξυλόγλυπτο με ανάγλυφα τυποποιημένα επιχρυσωμένα φύλλα και μαργαρίτες τα οποία περιβάλλουν εντός ενός καρδιόσχημου πλαισίου την επιγραφή: "Εχρυσώθη το παρόν τέμπλον δια συνδρομής του πρώτου επίτροπου Βασιλείου προσκυνητού και δαπάνη των εκ της Εκκλησίας 1820"

 Η ξυλογλυπτική της Κύπρου παρουσιάζει ποικίλες παραλλαγές στην μορφή, την τεχνική και το ύφος, ακολουθώντας τόσο τις ιστορικές συγκυρίες, όσο και τις τοπικές προτιμήσεις, επηρεασμένες από την παράδοση και το πολιτιστικό επίπεδο. Πρόκειται για ένα επάγγελμα αμιγώς ανδρικό που μεταδίδεται από τον πατέρα στους γιους του. Οι τεχνίτες εργάζονται στα «πελεκανιά», τα εργαστήρια τους και συναρμολογούν επί τόπου τα έργα. Ξυλόγλυπτα έργα κοσμούν σπίτια και εκκλησίες και έτσι προκύπτουν τρεις κατηγορίες  ξυλοτεχνίας, με συγκεκριμένο ξύλο και διαφορετικά χαρακτηριστικά: η εκκλησιαστική, η αστική και η αγροτική.

 

Στην εκκλησιαστική ξυλογλυπτική εντάσσονται τα πιο εντυπωσιακά δείγματα ξυλόγλυπτων, με το ψηλό ξυλόγλυπτο τέμπλο (εικονοστάσι) να αποτελεί το πιο βασικό επίτευγμα της εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής τέχνης. Το τέμπλο χωρίζει τον κυρίως ναό από το ιερό που βρίσκεται στο βάθος και ανήκει στους ιερείς. Πρόκειται για μια ξύλινη και χρυσοποίκιλτη κατασκευή, η διάταξη του οποίου παραμένει ίδια, ενώ η διάταξη και τα διακοσμητικά του θέματα διαφέρουν.

Για δωρεές ή και περισσότερες πληροφορίες: Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου, τηλ. 22432.578, cypriotstudies@gmail.com, www.cypriotstudies.org

Επιμέλεια κειμένου: Φελεκίδου Ελισσάβετ, μέλος των Φίλων Μουσείου Λαϊκής Τέχνης Κύπρου

Βιβλιογραφία

-Αρχειακό Υλικό Μουσείου Λαϊκής Τέχνης Κύπρου

-Ελένης Παπαδημητρίου, Η τέχνη του ξύλου στην Κύπρο, Λευκωσία 2003.



Έκθεμα μήνα Μαΐου 2021  

Γιλέκο από αλατζιά (Α.Μ. 562)
Από τα Άρδανα Αμμοχώστου
39 εκ.

Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου επέλεξε να σας παρουσιάσει ως έκθεμα μηνός Μαΐου ένα βασικό τμήμα της ανδρικής φορεσιάς, το γιλέκο. Παρά τη φαινομενική ομοιομορφία της ανδρικής φορεσιάς -και γενικότερα της αγροτικής- ορισμένες τοπικές ιδιαιτερότητες στο χρώμα του υφάσματος του γιλέκου μαρτυρούν την προέλευσή του.  Εξίσου αναπόσπαστο στοιχείο της φορεσιάς είναι και η πολύπτυχη βράκα, η οποία, επίσης, παρουσιάζει ποικίλες παραλλαγές στο μέγεθος και το σχήμα. Στα χωριά οι άντρες φορούσαν βαριές μπότες με καρφιά τόσο το χειμώνα όσο και το καλοκαίρι για να παραμένουν προστατευμένοι από τα φίδια.

Το συγκεκριμένο γιλέκο προέρχεται από τα Άρδανα της Αμμοχώστου και για τα εξωτερικά του τμήματα χρησιμοποιήθηκε η αλατζιά, με πλούσιο χρωματιστό κέντημα (κόκκινο, κίτρινο, πράσινο, άσπρο) μπροστά, στην πλάτη και στις στενές άκρες.

Το γιλέκο είναι ένα κοντό, εφαρμοστό και χωρίς μανίκια πανωκόρμι. Διαθέτει ένα κατακόρυφο άνοιγμα στην πλάτη, το οποίο κλείνει με κορδόνι ή κορδέλα και δίνει άνεση στις κινήσεις. Για τα αγροτικά γιλέκα χρησιμοποιείται η αλατζιά, ένα εγχώριο βαμβακερό ύφασμα. Τα εορταστικά γιλέκα διακοσμούνται με χρωματιστά κεντήματα στις άκρες, την τσέπη και την πλάτη, ενώ τα καθημερινά είναι απλά και σκουρόχρωμα. Τα αγροτικά γιλέκα κατασκευάζονταν στα χωριά, ενώ τα αστικά στην Λευκωσία από επαγγελματίες ράφτες. Το γιλέκο φοριέται μόνο του το καλοκαίρι και το χειμώνα συμπληρώνεται από το ζιμπούνι.

Για δωρεές ή και περισσότερες πληροφορίες: Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου, τηλ. 22432.578, cypriotstudies@gmail.com, www.cypriotstudies.org

Επιμέλεια κειμένου: Φελεκίδου Ελισσάβετ, μέλος των Φίλων Μουσείου Λαϊκής Τέχνης Κύπρου

Βιβλιογραφία
-Αρχειακό Υλικό Μουσείου Λαϊκής Τέχνης Κύπρου.

-
Ελένης Παπαδημητρίου, Οι κυπριακές φορεσιές, Αθήνα 1991.